|
|
||||||||||
Położona w obszarze Magurskiego Parku Narodowego zajmuje 204 km2 i liczy 2135 mieszkańców /wg danych na 31.12.2004r./. W skład gminy wchodzą: Ciechania, Grab, Huta Polańska, Kotań, Krempna, Myscowa, Ożenna, Rozstajne, Wyszowatka, Żydowskie. W 1510 roku Krempna
była dużą wsią i należała do kasztelana sanockiego Andrzeja
Stadnickiego. Wieś została lokowana w XVI wieku na prawie wołoskim.
Jej rozwojowi sprzyjało dogodne położenie na szlaku handlowym, w
XVIII wieku powstała w jej okolicach huta szkła. W XIX wieku była
silnym ośrodkiem kamieniarstwa na Łemkowszczyźnie. Już na przełomie
XIX i XX miejsce to stało się modnym miejscem wypoczynku. Wieś
znacznie ucierpiała w czasie I wojny światowej. Na terenie wsi
znajduje się cmentarz wojskowy z I wojny światowej, starannie
odnowiony przez Austriaków w 1991 r. W 1995 roku Krempna stała się
siedzibą dyrekcji Magurskiego Parku Narodowego. W centrum Krempnej znajduje się drewniana cerkiew pw. śś. Kosmy i Damiana wybudowana w 1782 roku, na miejscu wcześniejszej, która przetrwała 275 lat. Przed wejściem stoi kamienna figura św. Miko-łaja pochodząca z XIX wieku. Obecnie pełni funkcję kościoła rzymskokatolickiego. Na niskim wzgórzu na zachód od centrum wsi znajduje się cmentarz wojskowy z I wojny światowej, jedno z ciekawszych dzieł Duszana Jurkowicza - wybitnego architekta słowackiego. W 1991 obiekt uroczyście poświęcono po gruntownym remoncie miejscowych społeczników i żołnierzy austriackich z Grazu. Na zachód od Krempnej, przy szosie do Świątkowej leży miejscowość Kotań. Po raz pierwszy była wymieniana jako wieś królewska należąca do starostwa bieckiego. Znajduje się tam drewniana cerkiew z początków XVIII wieku, przebudowana w 1841 roku. Remontowana była też u schyłku wieku i w 1930 r. Niestety nie zachował się dawny wystrój wnętrza. Została część XVII wiecznego ikonostasu. Obecnie świątynia służy jako kościół rzymskokatolicki. Z 1757 roku pochodzi drewniana cerkiew wybudowana w stylu zachodniołemkowskim pw. św. Michała Archanioła w Świątkowej Wielkiej. Obiekt był kilkakrotnie modernizowany w pobliżu cerkwi stary łemkowski cmentarz z zachowaną częścią nagrobków. W górnej części wsi kamienna figura świętej rodziny z płaskorzeźbami. W Świątkowej Małej natomiast na uwagę zasługuje drewniana cerkiew w stylu zachodniołemkowskim rozbudowana z kaplicy w 1762 r. , remontowana była w XIX wieku i XX wieku. Obecnie służy jako filialny kościół rzymskokatolicki. Obok cerkwi znajduje się stary łemkowski cmentarz. Natomiast w Polanach zachowała się monumentalna cerkiew pw. Jana Złotoustego wybudowana w 1914 roku wzorowana na cerkwiach staroruskich, jest też stary łemkowski cmentarz, w którym zachowało się kilka interesujących krzyży. Od 1992 w świątyni odprawiane są msze zarówno rzymsko jak i greckokatolickie. Kolejna wieś, której powstanie datuje się na XVI wiek to Huta Polańska. Nazwa pochodzi od huty szkła, która istniała tu jeszcze w XIX w. Według tradycji osiedlili się tu byli konfederaci barscy. Wieś kompletnie zniszczona w czasie drugiej wojny światowej, a mieszkańcy rozproszeni po okolicy. Po dawnej wsi pozostał kościół wybudowany tuż przed wojną, zniszczony i odbudowany w 1995 roku. W dniu 12 listopada 1995 r. od-było się uroczyste poświęcenie kościoła, otrzymał on wezwanie św. Jana z Dukli i św. Huberta. Msze święte odprawiane są tutaj dwa razy w roku, w święta patronów. W Myscowej zobaczyć można murowaną cerkiew p w. św. Paraskewy z 1976 roku, 400 metrów na południowy wschód od cerkwi, leży cmentarz parafialny. W jego dolnej części znajdują się stare nagrobki łemkowskie, w górnej zaś powojenne polskie. Obok nich grób Jana Dykiego (1919 - 1975), łemkowskiego poety rodem z Myscowej. W Świerzowej Ruskiej - dawnej wsi, która znajduje się powyżej Świątkowej Wielkiej a usytuowana jest nad potokiem Świerzówka możemy zobaczyć kilka kamiennych krzyży i figury: Św. Mikołaja, Matki Bożej oraz cmentarz z zachowanymi kamiennymi nagrobkami. W pobliżu odnawianej rzeźby św. Rodziny z 1938 roku miejsce po cerkwi unickiej pw. Św. Jana Chrzciciela z końca XIV w. W Ożennej znajduje się figura św. Rodziny z 1910 roku, jak również cmentarz wojenny z 1915 roku otoczony murkiem z obeliskiem i kamiennymi krzyżami. Żydowskie to nieistniejąca wieś w dolinie potoku Krempna, przy szosie z Krempnej do Grabu. Tereny wsi Żydowskie warto odwiedzić, odbywając wycieczkę zielonym szklakiem z Krempnej do Grabu. Przy drodze zachowały się murowane kapliczki z 1865 i 1908 roku. W dolinie potoku Ryjak u podnóża granicznego pasma Beskidu Niskiego powstała w XV wieku leży wieś Grab. W latach 1769 - 1770 stanowiła oparcie dla oddziałów konfederatów barskich Pułaskiego i Zawadzkiego, których warowne obozy znajdowały się w tutejszej okolicy. 13 stycznia 1770 roku w rejonie wioski miała miejsce wielka bitwa z Rosjanami, w której konfederaci ponieśli klęskę, a sam Pułaski został ranny. Po ostatniej wojnie wieś opustoszała i uległa zniszczeniu, potem ponownie zasiedlona. Zachowało się kilka starych chat łemkowskich i cmentarzy wojennych z 1915 roku. W 1995 jeden z nich został odnowiony. W zakresie bazy turystycznej na terenie gminy funkcjonuje kilka ośrodków wypoczynkowych oraz rozwijają się gospodarstwa agroturystyczne. W Krempnej jest również zalew na Wisłoce, a w zimie działa wyciąg narciarski na Żydowskiem.
|
||||||||||
)
)
)