Powiat jasielski położony jest w południowo-zachodniej części województwa podkarpackiego. Od zachodu graniczy z województwem małopolskim, od północy z powiatami: dębickim i strzyżowskim, natomiast od wschodu z powiatem krośnieńskim. Południową granicę stanowi granica państwowa ze Słowacją.

Teren powiatu jasielskiego o powierzchni 831 km2 obejmuje zarówno część Beskidu Niskiego z Magurskim Parkiem Narodowym, jak i Pogórza Ciężkowickiego oraz Dołów Jasielsko-Sanockich,
a zamieszkuje go 117.731 osób /stan na 31.12.2004r./ Jest ósmym co do wielkości powiatem województwa podkarpackiego.

Pod względem administracyjnym powiat dzieli się na 10 gmin, w tym 1 gminę miejską - Jasło oraz 9 gmin wiejskich: Brzyska, Dębowiec, Jasło, Kołaczyce, Krempna, Nowy Żmigród, Osiek Jasielski, Skołyszyn i Tarnowiec. Największą pod względem obszaru gminą powiatu jest gmina Krempna (203,6 km2), najmniejszą zaś gmina Brzyska (45,1 km2)

Powiaty posiadają w Polsce wielowiekowa tradycję. Pojawiły się w połowie XIV wieku i wywodziły się ze struktur organizacyjnych sądów ziemskich, a zastąpiły wcześniejsze kasztelanie. Powiaty funkcjonowały na terenie naszego państwa aż do 1975 roku, kiedy wszedł w życie nowy podział terytorialny, wprowadzając w miejsce siedemnastu 49 nowych województw.

Powiat jasielski utworzony został rozporządzeniem Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dn. 23.01.1867r. Początkowo obejmował rozległy obszar wysunięty daleko na wschód, łącznie z takimi miejscowościami jak Frysztak, Gogołów, Wysoka. Kiedy w 1896 r. ówczesne władze powołały powiat strzyżowski, miejscowości wschodniej części jasielszczyzny włączone zostały w obręb nowej jednostki administracyjnej.
3 września 1945 r. powiat jasielski włączony został do województwa rzeszowskiego i aż do jego likwidacji zajmował znaczny obszar 1022 km2. Podzielony był na 12 gmin /oprócz gmin znajdujących się na jego obszarze obecnie były to Brzostek, Jodłowa i Szerzyny/.

Po wprowadzeniu reformy administracyjnej kraju z dniem 1 stycznia 1999 r. Jasło ponownie uzyskało rangę miasta powiatowego. W jego administracyjnych granicach znalazło się 11 gmin, w tym Jasło jako gmina miejska. Z wcześniejszego układu rejonowego odłączono Biecz i Lipinki, które przyłączono do powiatu gorlickiego. Natomiast z dniem 1 stycznia 2003 roku, na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie zmiany granic województwa podkarpackiego i małopolskiego (Dz. U. Nr 93, poz.823), wyłączona została z powiatu jasielskiego gmina Szerzyny i włączona do powiatu tarnowskiego.

Obszar powiatu jasielskiego to szczególnie atrakcyjny pod względem turystycznym region, przyciągający turystów zarówno walorami przyrodniczymi i krajobrazowymi, jak również licznymi zabytkami i pamiątkami historii.
Znaczna część obszaru w południowej i północno-zachodniej części powiatu to obszary chronione, objęte różnymi formami ochrony prawnej. W granicach administracyjnych powiatu jasielskiego znajdują się: Magurski Park Narodowy, fragmenty 2 parków krajobrazowych: Jaśliskiego Parku Krajobrazowego i Parku Krajobrazowego Pasma Brzanki, rezerwat przyrody "Golesz", Obszar Chronionego Krajobrazu Beskidu Niskiego.

Na szczególna uwagę zasługują liczne zabytkowe świątynie, stare cmentarze z licznymi zabytkowymi grobowcami, cmentarze z okresu I i II wojny światowej, zabytkowe kapliczki i krzyże przydrożne, a także cerkwie i chyże łemkowskie, charakterystyczne dla gminy Krempna. Uwagę przyjeżdżających w ten region przyciągają również obiekty sakralne wybudowane w ostatnich latach jak Kalwaria Trzeciego Tysiąclecia w Tarnowcu czy Milenijny Krzyż Papieski na Górze Grzywackiej w Kątach. Liczne odwiedzane są również sanktuaria maryjne w Dębowcu i Tarnowcu. W wielu miejscowościach powiatu zachowały się zabytkowe dwory z XVIII i XIX wieku. Godnymi uwagi są tez pamiątki narodowej historii - pomniki i obeliski upamiętniające wielkie rocznice patriotyczne. Wymieniając zabytki przeszłości nie sposób pominąć również grodziska "Wały" w Trzcinicy i głośnych w ostatnich latach w tym miejscu odkryć archeologicznych.

 

powrót