HISTORIA

Jasielska biblioteka publiczna od ponad 55 lat ułatwia licznym rzeszom mieszkańców miasta i regionu kontakt z różnego rodzaju materiałami bibliotecznymi takimi jak książka, czasopisma, zbiory specjalne, prowadząc przy tym szeroko pojętą działalność kulturalno-edukacyjną i informacyjną.

W zniszczonym przez działania wojenne powiecie jasielskim prace nad zakładaniem bibliotek podjęte zostały w latach 1946-1948. Na podstawie uchwały Powiatowej Rady Narodowej z 23 listopada 1946 roku przystąpiono do organizacji biblioteki powiatowej. Pierwsi pracownicy i czytelnicy pojawiają się w ostatnim kwartale następnego roku. Przyjęto tu zatem założenie, że o powstaniu biblioteki nie świadczy tylko akt prawny /uchwała/, ale wystąpić winny 3 podstawowe elementy składowe - księgozbiór, bibliotekarze i czytelnicy, a te zaistniały na przestrzeni drugiego półrocza 1947 roku. Od końca 1946 roku zaczęto gromadzić księgozbiór Biblioteki Powiatowego Oddziału Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego w Jaśle. Zaczątek księgozbioru biblioteki powiatowej stanowiły książki przekazane z TUR-u do Wydziału Powiatowego Rady Narodowej 23 sierpnia tegoż roku. Kolejnym elementem stanowiącym o zaistnieniu biblioteki są bibliotekarze. Pierwszą osobą zatrudnioną w tej instytucji od l października 1947 r. była pani Katarzyna Garbacik.

Niezwykle znaczącą dla rozwoju instytucji postacią był polonista prof. Kazimierz Zieliński pełniący obowiązki kierownika biblioteki od 20 listopada 1947 r. po rok 1972. Pojawił się też trzeci segment stanowiący o bibliotece tj. czytelnicy. W statystykach do końca 1947 r. zarejestrowano 89 osób.

Od l lipca 1948 r. przy PBP utworzony został Oddział Miejski. Na przełomie lat 1948/49 utworzono pierwsze gminne biblioteki publiczne i punkty biblioteczne.

Od l stycznia 1952 r. Oddział Miejski stał się samodzielną placówką czyli Miejską Biblioteką Publiczną, w której funkcję kierownika powierzono pani Zofii Myśliwiec. MBP otrzymała lokal przy ulicy Marchlewskiego 20, dysponowała wówczas 3444 woluminami. Usytuowanie w centrum miasta sprzyjało szybkiemu wzrostowi liczby czytelników i wypożyczeń, co 4-ty mieszkaniec Jasła był czytelnikiem biblioteki.

W 1955 r. w wyniku reorganizacji sieci bibliotek połączono biblioteki miejskie i powiatowe. Odtąd Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna jako jedna jednostka organizacyjna pełniła dwojaką rolę: po pierwsze - biblioteki miejskiej obsługującej głównie mieszkańców Jasła, po drugie ośrodka instrukcyjnego i metodycznego dla bibliotek w powiecie.

W 1957 roku w skład sieci bibliotecznej powiatu jasielskiego wchodziło 13 bibliotek, w tym PiMBP i 12 bibliotek gminnych, którym podlegało 19 filii i 114 stałych punktów bibliotecznych na wsi. PiMBP prowadziła Wypożyczalnię dla Dorosłych, Czytelnię Główną, Oddział dla Dzieci oraz Filię nr l w Sobniowie. Ponadto obsługiwała 7 punktów bibliotecznych na terenie Jasła. W 1974 roku Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna liczyła 41 900 woluminów, było 5 236 czytelników.

Warto nadmienić, iż ważną dla rozwoju biblioteki okazała się przeprowadzka we wrześniu 1970 roku do nowego lokalu przy ulicy Świerczewskiego (obecnie Kołłątaja 1). Usytuowanie przy ruchliwym skrzyżowaniu w centrum miasta oraz utworzenie Oddziału dla Dzieci wpłynęło na wzrost liczby wypożyczeń.

Reforma administracyjna kraju wprowadzona z dniem l czerwca 1975 roku likwidująca ogniwo pośrednie miedzy gminą a województwem sprawiła, iż PiMBP przestała pełnić funkcję biblioteki powiatowej i stała się biblioteką miejską. W tymże roku powstaje Filia nr 2, a piętnaście lat później Filia nr 3.

Na przestrzeni 55 lat biblioteka publiczna realizowała różne formy działalności kulturalnej i edukacyjnej także jak: konkursy, wystawy, spotkania autorskie, sesje, lekcje biblioteczne, gry i zabawy dla dzieci.

Od pierwszych lat swojego istnienia stara się zaspokajać różnorodne potrzeby czytelnicze i edukacyjne mieszkańców Jasła i powiatu jasielskiego. Wraz z rozwojem technologii informacyjnej biblioteka proponuje swoim użytkownikom również nieksiążkowe źródła informacji, m.in. w formie kaset magnetofonowych, kaset video, multimediów, komputerowych baz danych i Internetu.

W grudniu 1995 r. rozpoczęto komputeryzację zbiorów MBP w Jaśle w systemie SOWA, który wspomaga i automatyzuje pracę podstawowych działów biblioteki tj. gromadzenia i opracowania zbiorów, udostępniania oraz informacji.

W 1998 r. czytelnicy uzyskali możliwość dostępu do bazy danych o zbiorach własnych MBP

W październiku 1996 r. rozpoczęto w Czytelni Głównej udostępnianie wydawnictw multimedialnych, a od listopada 2000 r. biblioteka posiada dostęp do Internetu.

W Czytelni Gł. od 1999 r. prowadzone są prace bibliograficzne w systemie SOWA 2 obejmujące zakresem miasto Jasło i powiat jasielski. W systemie rejestrowane są wydawnictwa zwarte, czasopisma, dokumenty życia społecznego oraz zbiory specjalne.

Od połowy 2000 r. na mocy porozumienia między Powiatem Jasielskim a Gminą Miejską Jasło MBP pełni zadania biblioteki powiatowej. Biblioteka pełni funkcje instruktażowo-metodyczne względem bibliotek gminnych powiatu jasielskiego, tworzy Ośrodek Informacji o Jaśle i Powiecie Jasielskim. Użytkownicy mają możliwość skorzystania z opracowanych zbiorów informacji adresowo - faktograficznych (edukacja , zdrowie, kultura, urzędy, instytucje, firmy), bibliografii regionalnej, a przede wszystkim materiałów bibliotecznych (książek, czasopism, dokumentów życia społecznego) będących źródłem wiedzy o mieście i powiecie.

Kwartalnie publikuje się "Katalog literatury naukowej i popularnonaukowej zakupionej do Wypożyczalni, Czytelni Głównej i Oddziału dla Dzieci". Corocznie wydajemy tomik z utworami laureatów Konkursów Literackiej Twórczości Dziecięcej i Młodzieżowej organizowanych od 1996 r. Przygotowuje się zestawienia bibliograficzne m. in. "Zagrożenie końca wieku", "Bezrobocie", "Reklama i jej odbiorcy", wydaje się miesięczny informator: "Imprezy kulturalno-sportowe powiatu jasielskiego". Wydano również informator: "Biblioteki Powiatu Jasielskiego".

Rosnące potrzeby edukacyjne uczącej się młodzieży, na wszystkich szczeblach kształcenia sprawiają, że zmienia się rola biblioteki. Chociaż książka jest nadal podstawowym narzędziem uczenia się i nauczania, to coraz częściej czytelnictwo jest wspomagane "nawigacją" po źródłach, zasobach, bazach danych. Zmienia się więc forma przekazu wiedzy, ciągle jednak rośnie zapotrzebowanie na nią. Rozszerzana jest współpraca ze wszystkimi typami szkół miasta i powiatu.

Biblioteki publiczne, zgodnie z Ustawą o bibliotekach, powinny zaspokajać potrzeby edukacyjne, kulturalne i informacyjne społeczeństwa oraz uczestniczyć w upowszechnianiu wiedzy i kultury.

Celom tym służy szereg działań podejmowanych na rzecz środowiska lokalnego, obejmujących różnego rodzaju imprezy popularyzujące książkę i czytelnictwo. Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna w Jaśle uczestnicząc w ogólnopolskich konkursach w 1969 r. otrzymała nagrodę i wyróżnienie w centralnym konkursie czytelniczym "Złoty kłos dla twórcy - srebrne dla czytelników", organizowanym przez redakcję "Dziennika Ludowego", natomiast w konkursie "Bliżej książki współczesnej" ogłoszonym przez "Głos Pracy" w tych samych latach dwukrotnie przyznano nagrody indywidualne pracownikom PiMBP w Jaśle.

Za znaczące inicjatywy, akcje podejmowane przez biblioteki na rzecz krzewienia czytelnictwa Miejska Biblioteka Publiczna w Jaśle otrzymała wyróżnienie w 2000 r. w konkursie Fundacji IDEE realizowanym pod patronatem Ministerstwa Kultury i Biblioteki Narodowej. MBP w Jaśle otrzymała dyplom i nagrodę finansową za cykl "Literackie poszukiwania" oraz zachęcanie dzieci do czytania poezji współczesnej w cyklu spotkań "Nie taki diabeł straszny".

We wrześniu 2002 r. biblioteka otrzymała wyróżnienie w konkursie Narodowego Banku Polskiego mającym na celu popularyzację szeroko pojętej wiedzy ekonomicznej pod hasłem z "Ekonomią na ty" za zgłoszony projekt "W labiryncie banków" obejmujący wystawę, konkurs i warsztaty dotyczące operacji bankowych. Wyróżnienie otrzymał również projekt realizowany w ramachdrugiej edycji konkursu w okresie lipiec – sierpień 2003, pod nazwš „Wakacyjne lekcje bankowoœci”

Natomiast 1 czerwca 2003 roku jasielska biblioteka otrzymała wyróżnienie i dyplom /jako jedna z dziesięciu w Polsce/, podpisany przez Ministra Kultury Waldemara Dąbrowskiego, za działalność Jasielskiej Powiatowej Koziej Rady powołanej przy MBP w Jaśle z okazji 70 rocznicy urodzin Koziołka Matołka.

27 sierpnia 2003r. Zarząd Główny Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich przyznał MBP w Jaśle medal - Bibliotheca Magna Perennisque.

Realizując różne formy pracy z czytelnikiem biblioteka publiczna współpracuje z innymi instytucjami kultury głównie: Jasielskim Domem Kultury, Młodzieżowym Domem Kultury i Muzeum Regionalnym w Jaśle. Współpracując z Muzeum Regionalnym w Jaśle w 1974 r. przygotowano wystawę "Odbudowa Jasła w latach 1945 - 1949", natomiast w 1982 r. miała miejsce wystawa "Białe kruki w zbiorach Muzeum Regionalnego", a w lutym 1999 r. wystawa fotografii Piotra Bujnowicza z planu filmowego "Pana Tadeusza" - "Dziś piękność twą w całej ozdobie widzę i opisuję..."

MBP była również organizatorem wystawy upamiętniającej rocznicę powstania "Solidarności" w dn. 31.08 - 15.09.95 r. pt. "15 lat po Sierpniu". W 2000 r. przygotowano wystawę prac jasielskiego fotografika Marka Maczugi "Jasielskie klimaty" (17.12 - 12.01). Szereg wystaw organizowanych na przestrzeni lat poświęconych było właśnie miastu i powiatowi , m.in. w 1976 r. wystawa "Pocztówki jasielskie", w 1983 r. można było obejrzeć prace jasielskiego grafika Stanisława Witowskiego, w 1997 r. wystawę pt. "Wielcy jaślanie", "Znane i nieznane kobiety Podkarpacia", w 1999 r. "Prasa lokalna", "Jasło na starej fotografii", "Literacka twórczość jaślan", w 1999 r. "Jasielskie kościoły", w 2000 r. "Samorząd terytorialny 1990 - 2000", w 2001 r. "Powiat jasielski w książce i prasie"; w 2004 r. "Turystyka w powiecie jasielskim. W ciągu 55 lat działalności jasielska biblioteka gościła wielu znakomitych pisarzy: m in. Ewę Lipską (1976, 1988, 2002), Ewę Nowacką (1983), Krystynę Nepomucką (1983), Joannę Chmielewską (1985), Alicję Patey - Grabowską (1989), Karola Myśliwca (1991, 2001), Zbigniewa Święcha (1997), Wandę Chotomską (1998), Janusza Szubera (1999), Jana Tulika (2000),Andrzeja Stasiuka (2001), Stanisława Dłuskiego ( 2000 ), Antoniego Czubaka (2000), Antoniego Liberę (2002). Biblioteka organizuje również spotkania z lokalnymi pisarzami i poetami.

Oprócz spotkań z pisarzami MBP organizuje wykłady, prelekcje, odczyty, których tematyka dotyczy różnych dziedzin wiedzy. W drugiej połowie lat 70-tych odbywały się one w ramach tzw. Wszechnicy Kultury i obejmowały zagadnienia z historii literatury, sztuki i filmu.

W 1998 r. z okazji 200 - rocznicy urodzin Adama Mickiewicza biblioteka była organizatorem sesji poświęconej pisarzowi "My wszyscy z Niego".

W dniu 19 października 2001 r. z okazji obchodów Dnia Papieskiego w Polsce przygotowano sesję "Jan Paweł II naucza...". Towarzyszyła jej wystawa książek. W listopadzie 2001 roku odbyły się I Euroregionalne Spotkania. 29 listopada z udziałem konsula Republiki Węgierskiej Istvana Kovacs'a odbyła się sesja poświęcona kontaktom polsko - węgierskim i literaturze węgierskiej XIX i XX wieku pod hasłem "Węgierskie Spotkania - Kultura - Literatura - Sztuka". Dopełnieniem sesji była wystawa - "Poezja węgierska XX w."

Natomiast 16 kwietnia 2003 roku w ramach II Euroregionalnych Spotkań odbyła się sesja pod patronatem i z udziałem Ambasadora Republiki Słowackiej w Polsce Magdy Vasaryovej pod hasłem "Słowacja bardziej znana". Sesji towarzyszyły dwie wystawy: "Słowacja znana i nieznana" przygotowana wspólnie z Biblioteką Narodową oraz Urzędem Miasta Bardejów oraz "Poezja słowacka XX wieku" przygotowana przy współudziale Biblioteki Powiatowej w Bardejowie.

MBP w Jaœle była również głównym organizatorem obchodów 25-lecia pontyfikatu Jana Pawła II w Jaœle w dn. 17 paŸdziernika 2003 r. Z tej okazji zorganizowano uroczystš sesję - :Nauka Jana Pawła II drogš do jednoœci oraz przygotowano wystwę „Spotkania Jaœlan z Janem Pawłem II”, na której zgromadzono materiały od kilkudziesięciu osób i instytucji prezentujšce zwišzki mieszkańców miasta z Ojcem Œwiętym.

Obok funkcji informacyjnej jaką pełni biblioteka, równie ważną jest jej rola edukacyjna. Poprzez zabawę, zajęcia plastyczne czy konkursy najmłodsi czytelnicy poznają literaturę i różne dziedziny sztuki . Najpopularniejszą formą popularyzacji książki wśród dzieci na początku funkcjonowania biblioteki było głośne czytanie bajek oraz dyskusje na temat wybranych książek.

Dużym zainteresowaniem cieszyły się przedstawienia teatrzyku kukiełkowego działającego przy Oddziale dla Dzieci. Do końca lat 80 - tych wszystkie placówki MBP organizowały w okresie ferii letnich i zimowych imprezy popularyzujące czytelnictwo.

Do konkursów, które cieszyły się szczególnie dużą popularnością należą m.in.: konkursy plastyczne na ilustrację do bajek M. Konopnickiej, spotkanie z bajkami H.CH. Andersena (1985), "Jasło moje miasto" (1988), w 1990 r. "Ilustrujemy książki Kornela Makuszyńskiego", w 2000 "Wł. St. Reymont a tradycja ludowa", "Bajki Ignacego Krasickiego w ilustracjach", "To warto przeczytać"- konkurs na reklamę ulubionej książki (2001); "Kubuś Puchatek i przyjaciele" (2002).

Oprócz konkursów plastycznych biblioteka organizuje szereg konkursów wymagających ze strony uczestników znajomości tematów z różnych dziedzin wiedzy. W 1998 r. odbył się konkurs dotyczący twórczości A. Mickiewicza adresowany do uczniów szkół podstawowych "Z Wieszczem za pan brat", w 2000 r. z okazji 75 rocznicy śmierci Wł. Reymonta konkurs czytelniczy "Śladami Reymonta", w 2002 konkurs "Moja firma - moja przyszłość" popularyzujący szeroko pojętą wiedzę ekonomiczną, w ramach grantu Narodowego Banku Polskiego. W lipcu 2003 roku przeprowadzono konkurs "Banki dla swoich klientów", w ramach projektu "Wakacyjne lekcje bankowości" realizowanego ze środków Narodowego Banku Polskiego.

Od 1999 r. biblioteka organizuje "Konkurs Wiedzy o Samorządzie", którego uczestnikami sš uczniowie szkół średnich i gimnazjów z terenu Jasła i powiatu jasielskiego.

Ciągle rosnącą popularnością cieszy się organizowany corocznie od 1996 r. Konkurs Literackiej Twórczości Dziecięcej i Młodzieżowej. Jego uczestnikami są dzieci i młodzież ze szkół podstawowych, gimnazjów i średnich z terenu całego województwa podkarpackiego. Utwory wszystkich laureatów publikowane są w wydawanych corocznie tomikach. Biblioteka jasielska od wielu lat współpracuje ze szkołami wszystkich typów w mieście i powiecie, realizuje również lekcje biblioteczne, prowadząc zajęcia z zakresu edukacji czytelniczej i medialnej. Ich celem jest przede wszystkim kształtowanie umiejętności posługiwania się warsztatem informacyjno - bibliograficznym biblioteki, komputerowymi bazami danych oraz aparatem pomocniczym książki.

Lekcje stwarzają możliwość wykorzystywania różnych źródeł - mediów w konkretnych sytuacjach dydaktycznych, a nabywane przez uczniów umiejętności korzystania z wydawnictw zarówno książkowych, elektronicznych , jak i komputerowych baz danych mogą być efektywnie wykorzystane w realizacji założeń zreformowanego systemu edukacji.

Szereg działań o charakterze edukacyjnym adresowanych do najmłodszych czytelników biblioteka prowadzi współpracując z miejskimi przedszkolami. Zajęcia prowadzone są w przedszkolach lub w Oddziale dla Dzieci. Realizowano m.in. cykle: "Historia Jasła", "Moja Ojczyzna gdzie żyję i mieszkam", "Zaproszenie do krainy bajek".

Od 1997 r. w Oddziale dla Dzieci filiach Miejskiej Biblioteki Publicznej realizowane są 3 stałe cykle imprez dla dzieci w okresie roku szkolnego, wakacji i ferii zimowych . We wrześniu 2003 roku rozpoczęto realizację cyklu "Z książką przez Europę". W trakcie tych zajęć dzieci biorą udział w quizach, zabawach, rozwiązują krzyżówki, poznają literaturę piękną i popularnonaukową, uczestniczą w zajęciach plastycznych.

W ramach promocji książki i czytelnictwa biblioteka włącza się w różnego rodzaju akcje ogólnopolskie czego przykładem jest Dzień Głośnego Czytania zorganizowany w MBP 27 września 2001 r. oraz 26 września 2002r. w ramach akcji "Cała Polska czyta dzieciom". Lektorami były m.in. władze samorządowe miasta i powiatu oraz przedstawiciele niemal wszystkich zawodów, a biblioteka z upoważnienia Fundacji ABC XXI jest koordynatorem akcji w powiecie jasielskim. Głośne czytanie to również jeden z elementów, który towarzyszył dniu otwartemu w bibliotece przygotowanemu 23 kwietnia 2002 r. z okazji Światowego Dnia Książki i Praw Autorskich. Wówczas uczniowie szkół podstawowych mogli również poszerzyć swoją wiedzę na temat miejsc, w których na co dzień przebywają, biorąc udział w konkursie: "Z biblioteką bliżej miasta i regionu". Natomiast w dniach 7-8 czerwca 2003 r. biblioteka włączyła się w obchody II Ogólnopolskiego Tygodnia Głośnego Czytania. W 38 spotkaniach wzięło udział ok. 1500 dzieci. Za organizację II OTGC Miejska Biblioteka Publiczna w Jaœle otrzymała nagrodę głównš – statuetkę, którš w dniu 11 grudnia w Pałacu Kultury i Nauki odebrały dyrektor MBP – Małgorzata Piekarska i koordynator akcji w powiecie jasielskim – Krystyna Kołbon.
Podsumowaniem akcji było spotkanie w MBP w Jaśle w dn. 18 grudnia, w którym uczestniczyli współorganizatorzy akcji głoœnego czytania w bibliotekach gminnych, szkołach, przedszkolach placówkach opikuńczo – wychowawczych.

Natomiast 15 grudnia MBP w Jaśle w ogólnopolskim konkursie "Biblioteka jako lokalne centrum informacji, kultury i edukacji" otrzymała III miejsce.

Zachowując tradycje i rozszerzając ofertę kulturalno-edukacyjną biblioteka coraz większą wagę w ostatnich latach przykłada się do poszerzenia działalności informacyjnej.

Na koniec 2003 roku MBP w Jaśle posiadała 11398 czytelników w wypożyczalniach, 26974 osoby odwiedziło czytelnie, w 513 imprezach uczestniczyło 13706 osób.